Sitotoksisite Testi Nedir?

Tıbbi Cihazlar İçin Biyouyumluluk Değerlendirmesinde İlk Adım

Tıbbi cihazların insan sağlığıyla doğrudan temas ettiği bir dünyada, biyouyumluluk kavramı her zamankinden daha kritik hale gelmiştir. Bu kapsamda en temel ve öncelikli testlerden biri olan sitotoksisite testi, cihazların hücresel düzeyde zararlı etkiler oluşturup oluşturmadığını belirlemek amacıyla uygulanır.

Sitotoksisite testi, tıbbi cihazın veya malzemenin hücreler üzerinde toksik bir etki yaratıp yaratmadığını göstererek, cihazın klinik kullanım güvenliğinin ilk aşamada değerlendirilmesini sağlar.

Sitotoksisite Testinin Yasal ve Bilimsel Dayanağı

Bu test, ISO 10993 serisinin 5. bölümü (ISO 10993-5: Biological evaluation of medical devices — Tests for in vitro cytotoxicity) kapsamında standartlaştırılmıştır. Ayrıca, test prosedürlerinde ISO 10993-12 standardı doğrultusunda ekstraksiyon işlemleri ve test örneği hazırlanması tanımlanır.

Bu iki temel standart, testin güvenilirliğini ve global regülasyonlarla uyumluluğunu sağlamaktadır. Özellikle CE belgelendirme ve EU-MDR gibi yasal uygunluk süreçlerinde sitotoksisite testi bir ön koşuldur.

Sitotoksisite Testi Nasıl Yapılır?

1. Ekstraksiyon Süreci

Testin ilk adımı, tıbbi cihazın hücrelerle doğrudan temas etmeksizin oluşturabileceği etkilerin ölçülmesi amacıyla yapılır. Bunun için:

• Cihaz ya da malzeme, uygun çözücülerle belirli koşullarda (sıcaklık, süre, oran) ekstrakte edilir. Ekstraksiyon prosesinin dizaynı ürünün öngörülen klinik kullamına uygun olarak konunun uzmanları tarafından planlanır.

• Bu işlem, cihazın içeriğindeki potansiyel olarak hücreye zararlı bileşenleri sıvı ortama geçirecek şekilde uygulanır.

2. Hücre Kültürü ile Etkileşim

Ekstrakte edilen örnekler, genellikle memeli hücre hatları üzerinde test edilir:

• En yaygın olarak kullanılan hücre hatları: L929 (fare fibroblastları) ve BALB/c 3T3 hücreleridir.

• Bu hücreler, sitotoksik bileşenlere karşı oldukça hassas oldukları için toksikolojik değerlendirme açısından idealdir.

3. Sitotoksik Etkilerin Gözlemlenmesi

Cihaz ekstraktı hücrelere çeşitli konsantrasyonlarda uygulanır ve hücresel yanıtlar değerlendirilir. Bu süreç hem kantitatif hem de kalitatif yöntemleri içerir:

Kantitatif Test Yöntemleri:

• MTT (Metil Tiyazol Tetrazolyum) Testi: Canlı hücrelerin mitokondriyal aktivitesine dayalı renk değişimiyle ölçüm yapılır.

• XTT / NRU (Neutral Red Uptake) Testleri: Hücre içi pH ve enzimatik aktiviteye göre canlılık değerlendirilir.

Kalitatif Değerlendirme:

• Hücre kültüründe koloni oluşumu, morfoloji değişiklikleri, hücre yoğunluğu gibi görsel analizler gerçekleştirilir.

Sitotoksisite Testi Neden Önemlidir?

• Hızlı ve Ekonomiktir: İn vitro ortamda gerçekleştirilen bu test, hayvan deneylerine kıyasla daha az maliyetli ve hızlıdır.

• Erken Güvenlik Uyarısı Verir: Cihazın biyolojik testler için uygun olup olmadığını klinik öncesi aşamada tespit eder.

• Yasal Gerekliliktir: CE belgesi, FDA onayı ve EU-MDR gibi otoritelerin zorunlu tuttuğu biyouyumluluk testlerinden biridir.

• Risk Değerlendirmesine Katkı Sunar: Biyolojik değerlendirme planlarının (BEP) oluşturulmasında temel veriyi sağlar.